विलोम | UPPSC Mains | PYQs

👤 By Pinwas IAS📅 26 February 2026⏱ 1 min read
💬 Comments 0

2025

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

अभिमुख, अभ्यंतर, नागर, प्रकट, लघिमा, उद्धत, पैना, अनुग्रह, घात, स्थावर

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अभिमुखप्रतिमुख
2.अभ्यंतरबाह्य
3.नागरग्रामीण, ग्राम्य
4.प्रकटअप्रकट, गुप्त, प्रच्छन्न
5.लघिमागरिमा, महिमा
6.उद्धतअनुद्धत, सौम्य, विनीत, विनत
7.पैनाभोथरा
8.अनुग्रहविग्रह, निग्रह, कोप, दण्ड
9.घातप्रतिघात
10.स्थावरजंगम

2024

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

सारयुक्त, सकाम, पुरस्कृत पूर्वकालीन, उत्थान, समीप, ईश्वर, कृत्रिम, रोगी, ऊर्ध्वगामी।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.सारयुक्तसारहीन / निस्सार
2.सकामनिष्काम
3.पुरस्कृतदण्डित, तिरस्कृत
4.पूर्वकालीनउत्तरकालीन
5.उत्थानपतन
6.समीपदूर
7.ईश्वरजीव, अनीश्वर
8.कृत्रिमप्राकृतिक, अकृत्रिम
9.रोगीनीरोग, तंदुरुस्त, स्वस्थ
10.ऊर्ध्वगामीअधोगामी

2023

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

मसृण, त्याज्य, उद्धत, ज्ञेय, पाच्य, प्रखर, धृष्ट, संघटन, अभिज्ञ, अनिवार्य

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.मसृणरुक्ष
2.त्याज्यअत्याज्य, ग्राह्य
3.उद्धतअनुद्धत, सौम्य, विनीत, विनत
4.ज्ञेयअज्ञेय
5.पाच्यअपाच्य
6.प्रखरमंद
7.धृष्टविनम्र, विनीत, नम्र
8.संघटनविघटन
9.अभिज्ञअनभिज्ञ, अज्ञ
10.अनिवार्यवैकल्पिक, निवार्य, ऐच्छिक

2022

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

विपन्न, महत्ता, स्तुत्य, सद्भाव, विरल, शीर्ष, समष्टि, अपराधी, अवशेष, एकत्र

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.विपन्नअविपन्न, संपन्न, नीरोग
2.महत्तालघुता
3.स्तुत्यनिंद्य
4.सद्भावदुर्भाव
5.विरलअविरल, सघन, सुलभ
6.शीर्षतल
7.समष्टिव्यष्टि
8.अपराधीनिरपराध
9.अवशेषनिःशेष (समाप्त)
10.एकत्रविकीर्ण

2021

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

अनुक्रिया, अधिष्ठित, वादी, आगमन, सज्जन, सुपुत्र, राग, सम्मुख, सलज्ज, उदात्त

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अनुक्रियाप्रतिक्रिया
2.अधिष्ठितअनधिष्ठित
3.वादीप्रतिवादी
4.आगमनप्रत्यागमन, प्रस्थान
5.सज्जनदुर्जन
6.सुपुत्रकुपुत्र
7.रागविराग, द्वेष
8.सम्मुखविमुख
9.सलज्जनिर्लज्ज
10.उदात्तअनुदात्त

2020

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

सुषुप्ति, पूर्व, प्रसन्न, परकीय, महान, ज्ञानी, लघु, नीति, शोक, विघ्न

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.सुषुप्तिजागरण
2.पूर्वअपूर्व, अपर, पश्चिम, पश्च, पश्चात्
3.प्रसन्नअप्रसन्न, खिन्न, दुःखी
4.परकीयस्वकीय
5.महानतुच्छ, महत्त्वहीन, क्षुद्र
6.ज्ञानीअज्ञानी
7.लघुदीर्घ, गुरु
8.नीतिअनीति
9.शोकअशोक, हर्ष, आनंद
10.विघ्ननिर्विघ्न

2019

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

परिचित, आपत्ति, पूर्ण, धरती, प्रिय, जय, विहित, स्निग्ध, भय, शत्रु।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.परिचितअपरिचित, अनजाना
2.आपत्तिसंपत्ति, अनापत्ति
3.पूर्णअपूर्ण, खाली, रिक्त
4.धरतीआकाश
5.प्रियअप्रिय
6.जयपराजय
7.विहितअविहित, निषिद्ध
8.स्निग्धअस्निग्ध, रुक्ष
9.भयसाहस, हिम्मत, अभय, निर्भय
10.शत्रुमित्र

2018

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

आवरण, कृतज्ञ, अज्ञ, नैसर्गिक, अधम, आहूत, सकर्मक, मान, घात, वैतनिक

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.आवरणनिरावरण, अनावरण
2.कृतज्ञअकृतज्ञ, कृतघ्न
3.अज्ञ विज्ञ, प्रज्ञ, सर्वज्ञ 
4.नैसर्गिक अनैसर्गिक, कृत्रिम
5.अधमउत्तम, श्रेष्ठ, महान्
6.आहूत अनाहूत
7.सकर्मक अकर्मक
8.मान अपमान, सम्मान
9.घात प्रतिघात
10.वैतनिकअवैतनिक

2017 (निरस्त)

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

अभिज्ञ, अपसरण, बाह्य, ज्येष्ठ, स्थावर, धृष्ट, निषिद्ध, गौरव, परोक्ष, ह्रास

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अभिज्ञ अनभिज्ञ, अज्ञ
2.अपसरणअभिसरण
3.बाह्य आभ्यंतर
4.ज्येष्ठकनिष्ठ
5.स्थावरजंगम
6.धृष्टविनम्र, विनीत, नम्र
7.निषिद्ध विहित
8.गौरवलाघव
9.परोक्ष अपरोक्ष, प्रत्यक्ष
10.ह्रासवृद्धि, विकास

2017

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए।

मुखर, उपार्जित, समष्टि, निंद्य, तिरस्कार, शर्मनाक, ऋजु, लुभावना, विहित, तामसिक

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.मुखरमौन
2.उपार्जितअनुपार्जित
3.समष्टिव्यष्टि
4.निंद्यश्लाघ्य, वन्द्य, अनिंद्य
5.तिरस्कारसत्कार, सम्मान, स्वीकार
6.शर्मनाक शानदार, सम्मानपूर्ण
7.ऋजु वक्र
8.लुभावनाघिनौना
9.विहितअविहित, निषिद्ध
10.तामसिकसात्त्विक (सात्विक)

2016

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए :

अध्यवसाय, अक्षर, आकर्षण, आविर्भाव, गणतंत्र, तेजस्वी, यथार्थ, बर्बर, क्षणिक, ध्वंस

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अध्यवसायअनध्यवसाय
2.अक्षर क्षर
3.आकर्षणअनाकर्षण, अपकर्षण, विकर्षण
4.आविर्भावतिरोभाव, अवसान
5.गणतंत्रराजतंत्र
6.तेजस्वी निस्तेज
7.यथार्थअयथार्थ, कल्पित, काल्पनिक, आदर्श
8.बर्बर सभ्य
9.क्षणिक शाश्वत, चिरंतन
10.ध्वंसनिर्माण

2015

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए :

अनंत, आविर्भाव, कीर्ति, नूतन, तरुण, ह्रस्व, पुरस्कार, सम्पन्न, शुष्क, उपेक्षा।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अनंतअंत, सांत, ससीम
2.आविर्भाव तिरोभाव, अवसान
3.कीर्तिअपकीर्ति
4.नूतन पुरातन
5.तरुणवृद्ध
6.ह्रस्व दीर्घ
7.पुरस्कार दंड, तिरस्कार
8.सम्पन्न विपन्न
9.शुष्क आर्द्र, सरस, सिक्त, नम, गीला
10.उपेक्षाअपेक्षा, अनपेक्षा

2014

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए :

अभिज्ञ, आवृत्त, उपचय, उदयाचल, ग्राह्य, जाग्रत, नैसर्गिक, पुष्ट, भ्रान्त, व्यष्टि

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अभिज्ञअनभिज्ञ, अज्ञ
2.आवृत्त अनावृत्त
3.उपचय अपचय
4.उदयाचल अस्ताचल
5.ग्राह्यअग्राह्य, त्याज्य
6.जाग्रत सुषुप्त, सुप्त
7.नैसर्गिकअनैसर्गिक, कृत्रिम
8.पुष्ट अपुष्ट, क्षीण
9.भ्रान्त निर्भ्रान्त
10.व्यष्टिसमष्टि

2013

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए :

संकल्प, आत्मा, उद्घाटन, उद्धत, प्रसारण, समष्टि, जटिल, ऋणात्मक, निषिद्ध, स्मरण

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.संकल्पविकल्प
2.आत्मापरमात्मा, अनात्मा
3.उद्घाटन समापन, विसर्जन
4.उद्धत अनुद्धत, सौम्य, विनीत, विनत
5.प्रसारणआकुंचन, संकुचन
6.समष्टि व्यष्टि
7.जटिल सरल, सहज
8.ऋणात्मक धनात्मक
9.निषिद्धविहित
10.स्मरणविस्मरण

2012

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए :

असली, उत्कर्ष, विधवा, कपटी, मुख्य, समास, सुशील, निरामिष, दीर्घ, प्रवृत्ति

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.असली नकली
2.उत्कर्ष अपकर्ष
3.विधवा सधवा
4.कपटी निष्कपट, निश्छल
5.मुख्यगौण
6.समास व्यास, विग्रह
7.सुशील दुःशील
8.निरामिष सामिष, आमिष
9.दीर्घ ह्रस्व, लघु, छोटा, सूक्ष्म
10.प्रवृत्तिनिवृत्ति, अप्रवृत्ति

2011

निम्नलिखित शब्दों के विलोम लिखिए :

सावधान, सुलभ, अक्षर, पण्डित, कुसुम, वीर, रथी, खंडन, अभिमानी, मानवता

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.सावधान असावधान, अनवधान
2.सुलभ दुर्लभ
3.अक्षर क्षर
4.पण्डित मूर्ख
5.कुसुमवज्र
6.वीर कायर
7.रथी विरथ, पदाति (पैदल सैनिक)
8.खंडन मंडन
9.अभिमानीनिरभिमान
10.मानवतानृशंसता, दानवता

2010

नीचे दिये शब्दों के विलोम शब्द लिखिए :

अर्पित, उन्मुख, उपचार, कृत्रिम, जोड़, तृष्णा, थोक, धृष्ट, भूगोल, विधि।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अर्पित ग्रहीत, गृहीत, अनर्पित
2.उन्मुख विमुख
3.उपचार अनुपचार, अपचार
4.कृत्रिम अकृत्रिम, प्रकृत, प्राकृतिक, नैसर्गिक, स्वाभाविक
5.जोड़घटाव
6.तृष्णा वितृष्णा, तृप्ति
7.थोक फुटकर, परचून, खुदरा
8.धृष्ट विनम्र, विनीत, नम्र
9.भूगोलखगोल
10.विधिनिषेध

2009

निम्नांकित शब्दों के ‘विलोम’ शब्द लिखिए :

चुस्त, सुमति, ह्रास, अभिशाप, उपादेय, परमार्थ, स्थिर, संयोग, वैभव, स्थावर।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.चुस्त ढीला, लचर, सुस्त, शिथिल
2.सुमति कुमति
3.ह्रासवृद्धि, विकास
4.अभिशाप वरदान, आशीष, आशीर्वाद
5.उपादेयअनुपादेय
6.परमार्थ स्वार्थ
7.स्थिर अस्थिर, चंचल
8.संयोग असंयोग, वियोग
9.वैभव दारिद्रय, दैन्य
10.स्थावरजंगम

2008 (विशेष चयन)

निम्नलिखित शब्दों के विलोम शब्द लिखिए :

प्रत्यक्ष, समस्या, अन्तर्द्वन्द्व, आविर्भाव, आहूत, व्यष्टि, आध्यात्मिक, पुरस्कार, सात्विक, संन्यास

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष, प्रच्छन्न, गुप्त, परोक्ष
2.समस्या समाधान
3.अन्तर्द्वन्द्व बहिर्द्वन्द्व
4.आविर्भाव तिरोभाव, अवसान
5.आहूतअनाहूत
6.व्यष्टि समष्टि
7.आध्यात्मिक सांसारिक, भौतिक, लौकिक
8.पुरस्कार दंड, तिरस्कार
9.सात्विक तामसिक
10.संन्यासगृहस्थ

2008

निम्नांकित शब्दों के ‘विलोम’ शब्द लिखिए :

विज्ञ, आगामी, ग्रस्त, प्रधान, महात्मा, विशेष, स्मरण, सन्धि, सूक्ष्म, पण्डित।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.विज्ञ अविज्ञ, अज्ञ
2.आगामी विगत, प्रतिगामी
3.ग्रस्त मुक्त
4.प्रधान गौण
5.महात्मादुरात्मा
6.विशेष सामान्य, साधारण
7.स्मरण विस्मरण
8.सन्धि विच्छेद, विग्रह
9.सूक्ष्म स्थूल, विराट, विशाल
10.पण्डितमूर्ख

2007

निम्नलिखित में से किन्हीं दस शब्दों के विलोम शब्द लिखिए :

अपव्यय, अलभ्य, अल्पज्ञ, उत्कृष्ट, कृश, ग्रामीण, तटस्थ, धृष्ट, निर्दय, भाव, विधि।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अपव्यय मितव्यय
2.अलभ्य लभ्य
3.अल्पज्ञ बहुज्ञ
4.उत्कृष्ट निकृष्ट
5.कृशपुष्ट, स्थूल, हृष्ट-पुष्ट, पीन
6.ग्रामीण नागर, शहरी, नागरिक
7.तटस्थ लिप्त, आसक्त, सापेक्ष, पक्षपाती
8.धृष्ट विनम्र, विनीत, नम्र
9.निर्दय सदय, दयालु, दयावान्, दयावंत, सहृदय
10.भावअभाव, कुभाव, दुर्भाव
11.विधिनिषेध

2006

किन्हीं दस शब्दों के विलोम शब्द लिखिए :

अल्पज्ञ, अपेक्षा, अथ, अतिवृष्टि, अवनि, आलोक, उत्कर्ष, उदयाचल, उत्तरायण, कनिष्ठ, ग्राह्य, गुरू, निरामिष, विधवा।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अल्पज्ञ बहुज्ञ
2.अपेक्षा उपेक्षा, अनपेक्षा
3.अथ इति
4.अतिवृष्टि अनावृष्टि
5.अवनिअम्बर
6.आलोक अंधकार, तिमिर
7.उत्कर्ष अपकर्ष
8.उदयाचल अस्ताचल
9.उत्तरायण दक्षिणायण
10.कनिष्ठज्येष्ठ, वरिष्ठ
11.ग्राह्यअग्राह्य, त्याज्य
12.गुरुलघु, हल्का
13.निरामिषसामिष, आमिष
14.विधवासधवा

2005

निम्नलिखित में से किन्हीं दस शब्दों के विलोम शब्द लिखिए :

अनन्त, अर्वाचीन, आवर्तक, ऋजु, व्यष्टि, समास, अनुराग, निन्द्य, स्वार्थ, मूक, शोषक, सृजन। 

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अनन्त अन्त, सांत, ससीम
2.अर्वाचीन प्राचीन
3.आवर्तक अनावर्तक 
4.ऋजु वक्र
5.व्यष्टिसमष्टि
6.समास व्यास, विग्रह
7.अनुराग विराग, द्वेष
8.निन्द्य वन्द्य, अनिंद्य, श्लाघ्य
9.स्वार्थ परमार्थ, निःस्वार्थ
10.मूकवाचाल, मुखर
11.शोषकशोषित, पोषक
12.सृजननाश, विनाश, ध्वंस, संहार

2004 (विशेष चयन)

निम्नलिखित शब्दों के विलोम शब्द लिखिए :

अनन्त, सरस, ऐहिक, सदाचार, नैसर्गिक, जागृत, प्रफुल्ल, वैमनस्य, पल्लवन, सत्कार   

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अनन्त अन्त, सांत, ससीम
2.सरस नीरस, शुष्क
3.ऐहिक पारलौकिक
4.सदाचारअनाचार, दुराचार, कदाचार, व्यभिचार
5.नैसर्गिकअनैसर्गिक, कृत्रिम
6.जागृत सुषुप्त, सुप्त
7.प्रफुल्ल म्लान
8.वैमनस्य  सौमनस्य
9.पल्लवन संक्षेपण
10.सत्कार   तिरस्कार

2004

निम्नलिखित में से किन्हीं दस शब्दों के विलोम शब्द लिखिए :

उत्कर्ष, दुर्गम, परास्त, प्रत्यक्ष, स्वागत, अत्यन्त, सदाचार, दुर्गम, अनाहूत।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.उत्कर्ष अपकर्ष
2.दुर्गम सुगम
3.परास्त विजयी, अपराजित, अपराजेय, अजेय
4.प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष, प्रच्छन्न, गुप्त, परोक्ष
5.स्वागतनिरादर, तिरस्कार, अनादर, अपमान
6.अत्यन्त अल्प, अत्यल्प
7.सदाचार अनाचार, दुराचार, कदाचार, व्यभिचार
8.दुर्गम सुगम
9.अनाहूत आहूत
10.? 

नोट— इसमें हमें 9 ही शब्द मिले।

2003

निम्नलिखित शब्दों में से किन्हीं दस के विलोम शब्द लिखिए :

अवर, अल्पज्ञ, अकाल, आहूत, आगामी, समास, उन्मूलन, एकाग्र, कल्पित, गुरु, दीर्घ, द्वन्द्व, उर्वर, कृत्रिम।   

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अवरप्रवर
2.अल्पज्ञ बहुज्ञ
3.अकालसुकाल
4.आहूत अनाहूत
5.आगामीविगत, प्रतिगामी
6.समास व्यास, विग्रह
7.उन्मूलन रोपण, वपन
8.एकाग्र चंचल, अनेकाग्र, व्यग्र  
9.कल्पित अकल्पित, यथार्थ, वास्तविक
10.गुरुलघु, हल्का
11.दीर्घह्रस्व, लघु, छोटा, सूक्ष्म
12.द्वन्द्वशांति, निर्द्वन्द्व
13.उर्वरअनुर्वर, ऊसर, बंजर
14.कृत्रिमअकृत्रिम, प्रकृत, प्राकृतिक, नैसर्गिक, स्वाभाविक

2002

निम्नलिखित शब्दों में से किन्हीं पाँच के विलोम शब्द लिखिए :

अभिज्ञ, आरोह, खण्डन, घात, संघटन, निरामिष, विधवा, सत्याग्रह, संकल्प।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अभिज्ञ अनभिज्ञ, अज्ञ
2.आरोह अवरोह
3.खण्डन मंडन
4.घात प्रतिघात
5.संघटनविघटन
6.निरामिष सामिष, आमिष
7.विधवासधवा
8.सत्याग्रह दुराग्रह
9.संकल्प विकल्प

2001

निम्नलिखित शब्दों में से किन्हीं पाँच शब्दों के विलोम शब्द लिखिए :

अन्तर्मुखी, आविर्भाव, उन्मूलन, कुटिल, गत, जंगम, सहयोगी, दृश्य, क्षणिक।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अन्तर्मुखीबहिर्मुखी
2.आविर्भाव तिरोभाव, अवसान
3.उन्मूलन रोपण, वपन
4.कुटिल सरल
5.गतआगत, प्रत्यागत
6.जंगम स्थावर
7.सहयोगी प्रतियोगी, असहयोगी, विरोधी
8.दृश्यअदृश्य
9.क्षणिक शाश्वत, चिरंतन, स्थायी

2000

निम्नलिखित शब्दों में से किन्हीं पाँच शब्दों के विलोम (विपरीतार्थक) शब्द लिखिए :

असीम, अनुग्रह, निद्रा, तेजस्वी, गुरु, ज्येष्ठ, कृत्रिम, संकीर्ण, विस्तृत, शुष्क, श्रोता।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.असीम ससीम, सीमित
2.अनुग्रह विग्रह, निग्रह, कोप, दण्ड
3.निद्रा अनिद्रा, जागरण
4.तेजस्वी निस्तेज
5.गुरुहल्का, लघु
6.ज्येष्ठ कनिष्ठ
7.कृत्रिम अकृत्रिम, प्रकृत, प्राकृतिक, नैसर्गिक, स्वाभाविक
8.संकीर्णविस्तीर्ण, उदार
9.विस्तृत संक्षिप्त, संकुचित
10.शुष्कआर्द्र, गीला, नम, सरस, सिक्त,
11.श्रोतावक्ता

1999

निम्नलिखित शब्दों में से किन्हीं पाँच शब्दों के विलोम (विपरीतार्थक) शब्द लिखिए :

अनंत, अर्वाचीन, आवर्तक, ऋत, व्यष्टि, समास, अनुराग, कनिष्ठ, निन्द्य, स्वार्थ, मूक, शोषक।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.अनंत अंत, सांत, ससीम
2.अर्वाचीन प्राचीन
3.आवर्तक अनावर्तक
4.ऋत अनृत
5.व्यष्टिसमष्टि
6.समास व्यास, विग्रह
7.अनुराग विराग, द्वेष
8.कनिष्ठज्येष्ठ, वरिष्ठ
9.निन्द्य वन्द्य, अनिन्द्य, श्लाघ्य
10.स्वार्थपरमार्थ, निःस्वार्थ
11.मूकवाचाल, मुखर
12.शोषकशोषित, पोषक

1998

निम्नलिखित में से किन्हीं पाँच शब्दों के विलोम (विपरीतार्थक) शब्द लिखिए :

उत्थान, मानवीय, चेतन, सामिष, संकीर्ण, विशिष्ट, आकर्षण, उपमान, अनुनासिक, पुरस्कार, उत्कर्ष।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
1.उत्थान पतन
2.मानवीय अमानवीय
3.चेतन अचेतन, जड़
4.सामिष निरामिष
5.संकीर्णविस्तीर्ण, उदार
6.विशिष्ट सामान्य, साधारण
7.आकर्षण अनाकर्षण, अपकर्षण, विकर्षण
8.उपमानउपमेय
9.अनुनासिक निरनुनासिक, अननुनासिक
10.पुरस्कारदंड, तिरस्कार
11.उत्कर्षअपकर्ष

1997

निम्नलिखित में से किन्हीं पाँच शब्दों के विलोम (विपरीतार्थक) शब्द लिखिए :

(i) आकाश, (ii) मग्न, (iii) उत्थान, (iv) ज्येष्ठ, (v) मानवीय, (vi) उपमेय, (vii) तृष्णा, (viii) वादी, (ix) चेतन, (x) सामिष।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
(i)आकाश पाताल
(ii)मग्न दुःखी, ऊपरी
(iii)उत्थान पतन
(iv)ज्येष्ठ कनिष्ठ
(v)मानवीयअमानवीय
(vi)उपमेय अनुपमेय, उपमान
(vii)तृष्णा वितृष्णा, तृप्ति
(viii)वादीप्रतिवादी
(ix)चेतन अचेतन, जड़
(x)सामिषनिरामिष

1996

निम्नलिखित में से किन्हीं पाँच शब्दों के विलोम (विपरीतार्थक) शब्द लिखिए :

(i) आर्द्र, (ii) अल्पज्ञ, (iii) अधम, (iv) आकर्षक, (v) कीर्ति, (vi) संकीर्ण, (vii) गुप्त, (viii) तुच्छ, (ix) नश्वर, (x) विशिष्ट, (xi) विस्मृत।

उत्तर—

क्र॰ स॰शब्दविलोम
(i)आर्द्रअनार्द्र, शुष्क
(ii)अल्पज्ञबहुज्ञ
(iii)अधम उत्तम, श्रेष्ठ, महान्
(iv)आकर्षक अनाकर्षक, अपकर्षक, विकर्षक
(v)कीर्तिअपकीर्ति
(vi)संकीर्ण विस्तीर्ण, उदार
(vii)गुप्त प्रकट
(viii)तुच्छमहान्, महत्त्वपूर्ण
(ix)नश्वर अनश्वर, शाश्वत
(x)विशिष्टसामान्य, साधारण
(xi)विस्मृतस्मृत

टिप्पणी

1990, 1991, 1992, 1993, 1994 और 1995 के प्रश्न-पत्रों में विलोम से सम्बन्धित प्रश्न नहीं पूछे गये थे।


सम्बन्धित लेख

Join Discussion0 Responses

Join the Discussion

Ask a doubt, add an exam-relevant point, or share a useful observation. Keep the discussion respectful and focused.

Scroll to Top